خانه اجتماعی فرهنگ و هنر و تمدن باستانی املش

فرهنگ و هنر و تمدن باستانی املش

6 ثانیه خوانده شده
0
0
6

فرهنگ و هنر و تمدن باستانی املش

هنر املش/ستایش گیرشمن از هنر املش/تمدن و فرهنگ باستانی املش

با توجه به این واقعیت كه اشیاء و وسایل بدست آمده در كاوشهای باستانشناسی نمی تواند تصاویر حتی مبهمی از زندگی بشر را در دورانی دورتر از هفت هزار سال پیش برای ما به تماشا بگذارد چگونه می توان با قاطعیت در این گونه مسایل اظهار نظر كرد؟

“آنچه مسلم است؛ اشیا و آثار باستانی مشكوفه در دل خاكهای املش ، پیركوه، مارلیك و سایر نقاط گیلان نیز آن را تأئید می كند، وجود تمدن عظیم چند هزار ساله در گیلان و قسمتهای وسیعی از كناره های خزر است.

در كاوشهای علمی نقاط مزبور آثاری از ظروف سفالین به رنگهای مختلف وظروف سنگی ومفرغی، ابزار و وسایل خانه ، انواع واقسام وسایل زینتی و حتی اشیاء بسیار ظریفی مانند سوزن كشف گردیده است كه در تعلق برخی از آنها به دو هزار سال قبل از میلاد مسیح یعنی چهار هزار سال قبل تردید نمی توان داشت.”

ویلیام كالیكان از شرق شناسان بزرگ استرالیا ، در اثر خود مادیها و پارسیها با پ‍ژوهشگرانی كه گفته اند:” گیلان و برخی از سرزمینهای ساحل جنوبی خزر دارای تمدن عظیم و درخشان سه هزار ساله و سلسله های پادشاهی بوده و مردمی آشنا به دقایق فرهنگ هنر هستند موافق است”.

كالیكان می نوسید:«در اطراف دومنطقه گیلان بنامهای املش و دیلمان تعدادی ظروف نقره و طلا و تكمه های زینتی و اسلحه یافته شد كه نتیجه حفاری های جاهلانه دهقانان محلی بوده است و آنچه نصیب موزه ها یا آنتیك فروشان معتبر شده ، هماهنگی فوق العاده با غنائمی كه از تپه مارلیك بدست آمده داردو چنین استنباط می شود كه همه متعلق به یك دوره و محصول فرهنگی واحد در حدود 900 سال قبل از میلاد است، یعنی همزمان با وقتی كه دامنه های شمالی و غربی كوههای البرز گیلان ، مقر قومی با سلیقه و پیشرفته و عالی مقام ، صاحب ذوق هنری مختص و مشخص به خود و دور از نفوذ اثر بین النهرین بوده اند.»

ویلیام كالیكان آشنائی مردم نواحی املش و دیلمان را به ظرافت شاهكارهای هنری تأئید نموده و با این توضیح كه اشیاء بدست آمده از جمله ظرفهای قرمز جگری رنگ و صیقلی شده كه روی آنها شكل گاومیشهای اهلی ، یا گوزن سرخ رنگ نقش شده است ، می گوید:” تهیه چنین آثاری جزء از دست استادانی كار آمد بر نمی آید و سازندگان چنین شاهكارهای هنری به یقین استادان فن كوزه گری و پیكر سازی بوده اند.”

كالیكان اظهار می دارد: جامهای بلند و مخروط شكل و باریك مناطق املش و دیلمان را كه از طلا ساخته شده و دارای بر آمدگیهای دندانه ای شكل و افقی می باشند درست همانند ظرفهائی می داند كه در« زولوآب» در لرستان كشف شده است ، با این تفاوت كه كارهای املش هنرمندانه تر و دقیق تر از كار صنعتگران لرستان بوده است و این خود می تواند دلیلی باشد كه چنین هنری از شمال « املش » به آن سو رفته نه بالعكس.

در اثری به نام « هنر ایران » تألیف پرفسور آندره گدار آمده است :« در فاصله صد كیلومتری كلاردشت ، آنجائیكه بر حسب تصادف كاسه طلائی مشهور كشف شد ، قبرستانهای نواحی املش ، پیركوه ودیلمان توسط كاوشگران غیر مجاز مورد كاوش قرار گرفته كه هیچگونه اطلاعی در مورد آنچه كشف كرده اند بدست ندارد. بیشتر اشیاء مزبور قطعاتی از سفال سرخ رنگ هستند كه با گلی نرم ساخته شده و دارای اشكال خاص هستند.- آندره گدار می گوید: ارزش تزئینات بدست آمده از گورستانهای نواحی املش و دیلمان قابل مقایسه با هنر یونان قدیم شناخته شده ، همچنین علاوه بر سفالینه های سرخ رنگ ، مقدار زیادی اشیاء از طلا و نقره از گورستانهای نواحی ییلاقی املش كشف شده  كه نشان می دهد تزئینات آنها گاهی با هنر یونانی ها وابسته بوده است.»

هنر صنعتگران مناطق شمالی خصوصاً گیلان و املش در سه هزار سال قبل نه تنها بر هنر سایر مناطق برتری داشتنه اند ، بلكه چنان دقیق و زیبا كه موجبات اعجاب هنرمندان معاصر ما را نیز فراهم می سازد.

رومان گیرشمن ، یكی از باستانشناسانی كه در زمینه شناساندن تاریخ و  فرهنگ ایران باستان كوشش و تلاش قابل توجهی نشان داده است ، در همین زمینه می نویسد:” هنر املش كه ما تصور می كنیم متعلق به قرن نهم و هشتم پیش از میلاد است، فقط از شصت سال پیش شناخته شده ، اطلاعاتی كه از ایران دوران آغاز تمدن ایرانی به ما رسیده نتیجه كشفیات اتفاقی دهقانان در ناحیه كوهستانی جنوب دریای خزر است . و عبارت است از اشیائی كه همراه مردگان در قبرهای متعلق به دوران مگالتیك اند.”

گیرشمن در ستایش از هنر املش می نویسد: « املش یكی از مراكزی است كه تحت تأثیر جریانهای هنری زمان خود قرار گرفته ولی در عین حال شخصیت بخصوصی دارد كه نشانۀ درجه بلندی هنر آن است . كوزه گر و پیكره ساز ابتكارات بدیعی از خود نشان داده اند و اندام انسانی و شكل حیوانات را به بهترین وجهی مجسم نموده اند و خصوصآً گاوهان داری كه از خود به یادگار گذاشته اند حتی انسان قرن حاضر را تحت تأثیر قرار می دهد. وی ضمن این تركیب اشكال ایده آل خود را در این شاهكار سه هزار سال پیش به آسانی می یابد. در میان این جمعیت زارع و چوپان ایرانی ، كه با همسایگان خود روابطی داشتند، كوزه گر كه در عین حال پیكر ساز نیز هست روح ابتكار و اختراعی از خود نشان داده كه موجب حیرت می گردد. این محقق به سبب بالا بودن مقام هنری املش تمدن پیش از تاریخ ایران را « تمدن املش » نام نهاده است

 

هنر و تمدن املش در راه موزه اکویی‌‌لِیا ایتالیا

موزه ملی ایران با همکاری موزه ملی باستان شناسی اکویی‌‌لِیا ، نمایشگاهی از اشیا منتخب خو را با عنوان ” شیر و گاو ایارن باستان در اکویی‌‌لِیا” در موزه ملی این شهر برگزار خواهد نمود. به گزارش خبرنگار املش ما ، موزه ملی ایران با همکاری موزه ملی باستان شناسی اکویی‌‌لِیا ، نمایشگاهی از اشیا منتخب خود را با […]

 

موزه ملی ایران با همکاری موزه ملی باستان شناسی اکویی‌‌لِیا ، نمایشگاهی از اشیا منتخب خو را با عنوان ” شیر و گاو ایارن باستان در اکویی‌‌لِیا” در موزه ملی این شهر برگزار خواهد نمود.

1به گزارش خبرنگار املش ما ، موزه ملی ایران با همکاری موزه ملی باستان شناسی اکویی‌‌لِیا ، نمایشگاهی از اشیا منتخب خود را با عنوان ” شیر و گاو ایارن باستان در اکویی‌‌لِیا” در موزه ملی این شهر برگزار خواهد نمود.

 

در این نمایشگاه که ۲۹ شی از مکان های باستانی چون تخت جمشید، پاسارگاد ، شوش ، همدان است ، برخی اشیاء باستانی املش نیز به نمایش در خواهد آمد.

 

این نمایشگاه ۴ تیرماه تا ۹ مهر برپا خواهد شد و اشیائی شامل پیکره ، ریتون ، بشقاب ، خنجر ، دستبند ، پلاک سنگ وزنه از جنس سنگ ، فلز ، گچ ، خمیر لاجورد و سفال به نمایش گذاشته می شود.

براساس این گزارش روابط عمومی موزه ملی مجموعه فوق از دوره هخامنشی تا پایان دوره ساسانی را در برمیگیرد که همگی مرتبط با نقش و شکل شیر و گاو و ارتباط این دو جانور هستند.

صبح امروز چهارشنبه دوم تیر ماه جبرئیل نوکنده  و خانم دبورا سراچیانی به همراه اشیاء تاریخی عازم اکویی‌‌لِیا ایتالیا شدند تا در مراسم افتتاح نمایشگاه”شیر و گاو ایران باستان در اکویی‌‌لِیا “روز جمعه ۴ تیر ماه خواهد بود، حضور داشته باشند.

تمدن املش

 

ناچخ با سر قوچ، اواخر هزاره دوم و اوایل هزاره اول قبل از میلاد، املش، ایران، موزه هنرهای زیبای لیون

گردنبند زینتی، قرن ۸–۱۰ پس از میلاد، املش، ایران، کاوشهای انجام شده در رحمت آباد، موزه سلطنتی هنرهای زیبا، بروکسل

 

تمدن املش یک حوزهٔ فرهنگی و باستان‌شناسی است که محدوده‌های دیلمان، رانکوه، اشکورعلیا، اشکورشوییل و بخشی از نواحی غرب مازندران را دربر می‌گرفت.[۱]

 

مجموعه بزرگی از مصنوعات باستان‌شناسی به دست آمده از کاوشهای غیرقانونی در دره‌های نزدیک املش در کوه‌های البرز نام املش را بر خود دارند. تاریخ آنها به هزاره دوم قبل از میلاد تا دوره پارتی ساسانی دانسته می‌شود گرچه اشیای موسوم به املش عموماً تاریخی حدود ۸ یا ۹ قرن قبل از میلاد دارند. از آنجا که بیشتر اشیای شناخته شده (سلاحهای برنزی و پیکره‌های حیوانات، مجسمه‌های انسانی برنزی و آجری، جامهای سفالی با تصویر حیوانات، یا ظروف با جلای سیاه، خاکستری یا نارنجی سفالی) فاقد زمینه باستان‌شناسی اند، تاریخگذاری و معنای آن مشکل است. خصوصاً در مورد سفالگریهای جلایافته، که به نظر می‌رسد سنت کم و بیش پیوسته‌ای (با تغییر رنگ از سیاه/خاکستری به زرد نخودی/نارنجی) از عصر آهن تا قرن اول پس از میلاد داشته‌است. وضعیت با تکرار انواع زیادی از اشیای با مقاصد تجاری پیچیده می‌شود، و اعتبارسنجی اشیای اصلی را دشوار می‌کند.[۲]

 

کاوشهای انجامی در منطقه عمومی مارلیک، کلورز، و پایگاه‌های متعددی در دیلمان قرائنی برای تاریخگذاری احتمالی انواعی از اشیا را فراهم می‌کنند. به نظر می‌رسد بیشتر اشیا متعلق به قبرستانها باشد؛ که خیلیهاشان در دوره‌های بعد مورد استفاده بودند بنابراین فقدان کاوشهای محتاطانه به عدم قطعیت باستان شناسانه می‌افزاید. قدیمی‌ترین اکتشاف مواد نوع املش در شرق در کلاردشت مازندران انجام شد و اشیای برنز طلا و سفال در ۱۹۳۴ کشف شد. یافته‌های بعدی در نزدیک روستاهای تمجان، امام و گرمابک در ۱۹۵۴ انجام شد. واژه املش و فرهنگ املش از نمایشگاه پاریس در ۱۹۶۱ رایج شد. مقابر منطقه املش ظروف جلایافته سیاه و نارنجی و گاهی سرنیزه و سنجاق سینه برنزی سه تکه داشته‌اند. گونه‌شناسی چنین اشیایی تلقین می‌کند که زمان برخی از آنها اوایل هزاره اول قبل از میلاد بوده‌است. به نظر می‌رسد یافته‌های مارلیک (که شامل ظروف نقره و طلا است) عموماً متعلق به اواخر هزاره دوم قبل میلا باشند در حالی که مقابر دیلمان در شماری از موارد متاخر تر تا دوره پارت ساسانی اند. نتیجتاً واژه املش پوشش دهنده ترکیبی از مواد و دوره‌ها است. گرچه به هنگام کاربرد با فرهنگ هیچ معنی واقعی باستان شناسانه ندارد، نشان دهنده یک منطقه جغرافیایی است که اشیای با انواع مشخصی از آن ناشی می‌شوند. اشیای منتسب به املش در نمایشگاه‌های متعددی در اروپا و آمریکا به نمایش درآمده و اغلب در کاتالوگها دیده می‌شوند.[۲]

Print Friendly, PDF & Email
بارگذاری نوشته های مرتبط بیشتر
  • دعای فرج

    دعای فرج   اِلهى‏ عَظُمَ الْبَلاءُ، وَبَرِحَ الْخَفآءُ، وَانْکشَفَ الْغِطآءُ، وَانْقَ…
  • اشتباه سوم: عدم صاف کردن دستها طول حرکات

      اشتباه سوم: عدم صاف کردن دستها طول حرکات واضح است که برای تمرین روی دوسر بازو باید …
  • 5 اشتباه بزرگ در تمرین بازو

    اشتباه دوم:استفاده دائمی از یک موقعیت برای دست ها حرکات جلو بازو ایستاده با هالتر صاف و خم…
مطالب بیشتر از این نویسنده محمدپور ماهونکی رضا
بارگذاری بیشتر در اجتماعی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

بررسی کنید

دعای فرج

دعای فرج   اِلهى‏ عَظُمَ الْبَلاءُ، وَبَرِحَ الْخَفآءُ، وَانْکشَفَ الْغِطآءُ، وَانْقَ…